We live in a Turkish village, so we are not connected to a town gas supply. In Turkish villages, the most common source of home heating is the wood stove — or soba, in Turkish.
We’ve tried using our air conditioning units in heating mode. We also have a couple of electric radiators, and while it is possible to heat the entire house using electricity, it’s certainly not the most economical method.
Most people I’ve spoken to have a love-hate relationship with their wood-burning stoves. There’s definitely a skill to lighting one and keeping it going. On windy days, smoke can sometimes be blown back down the chimney and puff out of the stove. That said, the atmosphere and efficiency of a good wood-burning stove are hard to beat. Food cooked on one tastes better too. If you’re not living in an apartment building and have access to a chimney, I’d strongly recommend looking into these simple, traditional Turkish stoves.
There are many types of stoves available in Turkey, including some high-quality imported models from Bulgaria and the UK. If you’re after top-tier quality and finish, the British ones are hard to beat—though they’re expensive. They’re now available in Turkey through a company called PUS Ltd, which holds the exclusive distribution rights for British-made Arada stoves, including the Villager, Aarrow, Stratford, and Eco-Boiler models, suitable for central heating and hot water.
However, for the purposes of this video, we’ll be focusing on the classic Turkish soba. We have three of them. The one in the kitchen is called a kuzine, or locally, a maşinga. It not only heats the room but also works as a cooker. It gives us little trouble, chugs along quietly in the background, burns wood throughout the day, and provides cooking and hot water.
The second is an old wood stove used purely for heating. It has a long pipe that radiates a lot of heat, and with both stoves running, our house stays warm no matter the weather. Our two chimneys puff out smoke all winter long.
Living in a village means we don’t have many options, but we wouldn’t swap this traditional system of heating and cooking for anything else. We’ve gotten used to it—and we love it. Yes, they need regular attention, and we can’t go the whole winter without a thorough clean. We must make sure we have enough wood, top up our wood buckets, lug them to and from the house, and regularly empty the ash buckets inside each stove into the garden.
We don’t chop our own wood. Our village is surrounded by pine trees, olive groves, and numerous farms that sell wood by the tractor load. Buying wood this way is cost-effective: a full trailer load costs us about £65 (77 euros or 85 US dollars). This fills both of our wood racks and, depending on the weather, lasts most of the winter. If it’s particularly cold, we might order a half or full load more. Pine burns quickly and produces good heat. Olive wood is abundant due to seasonal pruning, and some oak is also available in our region. A mix of these works best for us.
In this video, you’ll see the types of stoves we use, how we clean the stoves and pipes, and how we prepare the wood buckets for each burner. Depending on your stove type, the airflow control may be at the base or the side. Our kitchen stove has a bucket with a vent at the bottom; our living room stove has a side vent.
We follow a set weekly routine. The metal buckets, which hold the logs or occasionally coal, are prepared in advance: cardboard or paper at the bottom, then a few pine cones, followed by kindling from pruned garden branches. Every autumn, villagers collect sacks of pine cones. We do the same. The local forests are full of pine trees, so natural firelighters are plentiful. We use a garden cutter to quickly break down the branches into kindling. In this video, you’ll see a tree we pruned and how, an hour later, we had bagged up about two and a half sacks of kindling, plus some logs.
Each week, we prepare about 14 buckets and store them in our bunker. The bunker contains kindling, about 20 bags of coal (25kg each), and pine cones. Doing this weekly rather than daily makes life easier. In the morning, we just swap out the buckets, light the stoves, and that’s it. Even though we have dry wood, paper, and pine cones in the buckets, we still add a small firelighter square to get things going.
Once the stove is burning well, you just adjust the airflow and the top air cover. You quickly get used to the best settings for your stove. You can boil water, cook, or roast chestnuts on it. These simple, affordable, and efficient Turkish Agas are perfect for long winter nights.
So, what are the downsides? Let’s be honest: they’re not the prettiest. They can smell if smoke blows back through the chimney. Your walls will likely need repainting more often, and your curtains and covers might absorb the scent—although we quite like that old-world, National Trust sort of smell. Wood stoves don’t have the full charm of an open fireplace, but they’re still cosy. Almost anything burns in them, so you’ll end up throwing far less in the bin.
A word of caution: every winter, we hear of tragic cases of carbon monoxide poisoning. It’s not sensible to load your stove up before bed. The usual culprits are blocked chimneys, uncleaned pipes, and the absence of a carbon monoxide alarm—a recipe for disaster.
Once the stove has cooled down completely, we clean it with flaxseed oil. After application, it may look oiled, but as the stove heats up, the oil burns off, restoring the stove’s surface and removing any rust. Be warned: it does smell a bit during this process.
This is an example of a cast iron Turkish wood-burning stove. They’re well-made and come with a glass door, giving that fireplace-like effect. The downside is that they lack a proper ash bucket; the tray provided is a poor substitute for the convenience of a bucket.
Wood-burning stoves have been around for a long time. The first was patented in Strasbourg in 1557—two centuries before the Industrial Revolution made iron more affordable. Around 1740, Benjamin Franklin invented a stove known as the Pennsylvania fireplace, which burned wood on a grate and had sliding doors to control the draft. From simple railway cabin burners to cast iron ranges, examples abound.
And finally, after a hard day’s work, it’s time to enjoy our evening meal, courtesy of the kitchen range. Tonight’s dinner is roast leg of goat, served with vegetables and herbs—of course accompanied by a nice bottle of wine.
In Antalya, there’s a Wood Stove Museum—Turkey’s only one of its kind. It takes you through the history of wood stoves and how they’ve evolved over time.
So in conclusion: turn off your electric heaters, treat yourself to a bit of nostalgia, and consider investing in a wood stove.
Biz bir Türk köyünde yaşıyoruz, bu yüzden şehir gazına bağlı değiliz. Türk köylerinde ev ısıtmasında en yaygın yöntem odun sobası, yani Türkçesiyle soba kullanmaktır.
Klimalarımızı ısıtma modunda denedik. Ayrıca birkaç elektrikli radyatörümüz var. Elektrikle tüm evi ısıtmak mümkün ama bu en ekonomik yöntem değil.
Konuştuğum çoğu insan odun sobalarını hem seviyor hem de zorluk çıkarıyor. Sobayı yakmak ve ateşi devam ettirmek biraz beceri gerektiriyor. Rüzgarlı günlerde duman bacadan geri gelip sobadan içeri kaçabiliyor. Ama iyi bir odun sobasının verdiği sıcaklık ve ortam hissi gerçekten çok güzel. Odun sobasında pişen yemekler de daha lezzetli oluyor. Apartman dairesinde yaşamıyorsanız ve bacaya erişiminiz varsa, bu basit ve geleneksel Türk sobalarına mutlaka bakmanızı öneririm.
Türkiye’de birçok çeşit soba var. Bulgaristan ve İngiltere’den gelen kaliteli ithal modeller de bulunuyor. En kaliteli olanları İngiliz sobaları ama pahalılar. Türkiye’de PUS Ltd. adlı bir firma İngiliz Arada marka sobaların (Villager, Aarrow, Stratford, Eco-Boiler gibi) tek distribütörlüğünü yapıyor; bu sobalar merkezi ısıtma ve sıcak su için de uygun.
Ama bu videoda klasik Türk sobasına odaklanacağız. Bizim üç sobalarımız var. Mutfaktaki sobaya kuzine veya yöresel adıyla maşinga denir. Hem odayı ısıtır hem de yemek pişirir. Sorun çıkarmaz, sessizce arka planda çalışır, bütün gün odun yakar, hem pişirme hem de sıcak su sağlar.
İkincisi eski bir odun sobası, sadece ısıtma için kullanılır. Uzun bir borusu var ve çok ısı yayar. İki soba yanarken evimiz hava nasıl olursa olsun sıcaktır. Kış boyunca bacalarımızdan duman çıkar.
Köyde yaşamak seçenekleri azaltsa da, bu geleneksel ısıtma ve pişirme sistemini değiştirmeyi düşünmeyiz. Alıştık ve seviyoruz. Evet, düzenli bakım gerekiyor ve kış boyunca mutlaka temizlemek lazım. Yeterli odunumuz olduğundan emin olmamız, odun kovalarını doldurup eve taşımamız ve içlerindeki külü bahçeye boşaltmamız gerekiyor.
Odunları kendimiz kesmiyoruz. Köyümüz çam ağaçları, zeytinlikler ve birçok çiftlikle çevrili. Traktör dolusu odun satan çiftliklerden odun alıyoruz, bu ekonomik oluyor. Tam dolu bir traktör römorku odun yaklaşık 65 Sterlin (77 Euro ya da 85 Dolar) tutuyor. Bu odun hem depolarımızı dolduruyor hem de havaya bağlı olarak kışın çoğunu idare ediyor. Çok soğuk olursa yarım veya tam yük daha alıyoruz. Çam çabuk yanar ama iyi ısı verir. Zeytin odunu da sezonluk budama nedeniyle bolca var, bölgemizde meşe de bulunuyor. Bu odunların karışımı en iyisi.
Videoda kullandığımız soba türlerini, soba ve boruların temizliğini, odun kovalarını nasıl hazırladığımızı göreceksiniz. Soba tipine göre hava girişi alt ya da yan tarafta olabilir. Mutfak sobamızın altında hava deliği olan bir kovası var, salon sobalarının yan tarafında hava deliği bulunuyor.
Her hafta belli bir düzen takip ediyoruz. Odun ya da kömür koyduğumuz metal kovalar önceden hazırlanıyor. Altına karton veya kağıt, sonra birkaç çam kozalağı, ardından budanmış dallardan topladığımız tutuşturucu koyuyoruz. Her sonbahar köylüler birkaç torba çam kozalağı toplar. Biz de aynı şekilde yapıyoruz. Ormanlarda çok çam olduğu için doğal tutuşturucular bol. Bahçedeki dalları budama makinesiyle kolayca tutuşturucu boyutuna getiriyoruz. Videoda budadığımız bir ağacın dallarını göreceksiniz; bir saat içinde iki buçuk torba tutuşturucu ve birkaç odun elde ettik.
Her hafta yaklaşık 14 kova hazırlayıp sığınağımıza koyuyoruz. Sığınağımızda tutuşturucular, yaklaşık 20 torba kömür (her biri 25 kg) ve çam kozalağı var. Her gün değil de haftalık hazırlamak hayatı kolaylaştırıyor. Sabahları eski kovaları çıkarıp yenilerini sobaya koyup ateşliyoruz. Kovada kuru odun, kağıt ve çam kozalağı olsa da ateşi hızlı yakmak için küçük bir tutuşturucu parçası atıyoruz.
Sobanın ateşi iyi yanınca hava akışını ve üstteki hava kapağını ayarlıyorsunuz. Sobaya en iyi ayarı yapmak kısa sürede alışılıyor. Üzerinde su kaynatabilir, yemek pişirebilir ya da kestane kızartabilirsiniz. Bu ucuz, basit ve verimli Türk sobaları uzun kış geceleri için harika.
Peki, dezavantajları neler? Açık konuşalım: Görüntüleri çok güzel değil. Duman bazen bacadan geri gelir ve koku yapar. Duvarlarınız daha sık boyanmak zorunda kalabilir, perdeleriniz ve örtüleriniz koku tutar—ama biz bu eski tarz kokuyu seviyoruz. Odun sobaları geleneksel şöminenin o tam havasını vermez ama yine de sıcaktır. Neredeyse her şeyi yakabilirsiniz, böylece çöpü azaltmış olursunuz.
Bir uyarı: Her kış karbonmonoksit zehirlenmesinden dolayı kötü haberler duyarız. Sobayı yatmadan önce tamamen doldurmak mantıklı değil. Genellikle tıkalı baca, temizlenmemiş borular ve karbonmonoksit alarmı olmaması felaketin reçetesidir.
Sobayı iyice soğuttuktan sonra keten tohumu yağı ile temizliyoruz. Yağ uygulandığında soba yağlanmış gibi görünür ama soba ısınınca yağ yanar ve sobanın üstünü eski haline getirir, pası temizler. Bu işlem sırasında biraz koku olur.
Bu, dökme demirden yapılmış bir Türk odun sobası örneğidir. Çok sağlam yapılmıştır ve cam kapaklıdır, böylece odunların yanışını gerçek şömine gibi görebilirsiniz. Dezavantajı, klasik sobalardaki gibi içinde kül kovası yoktur; verilen tepsi, kovayı kolaylığıyla değiştiremez.
Odun sobası uzun zamandır var. İlk odun sobası 1557’de Strazburg’da patentlenmiş—sanayi devriminden iki asır önce. 1740 civarında Benjamin Franklin, Pennsylvania şöminesi adında bir soba icat etti. Odunu ızgara üzerinde yaktı ve hava akışını kontrol eden sürgülü kapıları vardı. Dünyada basit tren kabin sobalarından dökme demir fırınlara kadar pek çok örnek var.
Ve son olarak, zor bir günün ardından akşam yemeğimizi mutfak sobasında pişiriyoruz. Bu akşam keçi butu kızartması, yanında sebze ve otlar var. Tabii ki yanında güzel bir şarap da olacak.
Antalya’da bir Odun Sobası Müzesi var—Türkiye’de tek. Müze, odun sobalarının tarihini ve yıllar içinde nasıl değiştiğini gösteriyor.
Sonuç olarak: Elektrikli ısıtıcılarınızı kapatın, biraz nostalji yapın ve bir odun sobası edinmeyi düşünün.
Leave a Reply