This once important, influential, and strategic Greek harbour city, and subsequently major Roman city near Selcuk in the Izmir province of Turkey, is a popular tourist destination. The amphitheatre and facades are in exceptionally good order and restoration work still continues. Famous for its Temple of Artemis, one of the Seven Wonders of the Ancient world, the site lies just 3km from the town of Selcuk and close to Adnan Menderes Airport.
Ephesus is one of the largest Roman archaeological sites in the Mediterranean. It would have had a harbour in ancient times, but this has silted up and the site is now some 5 km inland. The same man who was commissioned to find the Temple of Artemis by the British Museum, a railway engineer by the name of John Turtle Wood, was also the first to explore Ephesus properly in 1863. In 1869 he found the pavement of the temple and in 1895 the Austrian archaeologist, Otto Benndorf continued the excavations. It was his Austrian Archaeological Institute that would play an important and leading role in the excavations at Ephesus right up until the present day.
The well photographed facade at Ephesus, known as the Library of Celsus, has been reconstructed with original material and was built as a memory to an ancient Greek governor in the Roman Empire. The library bears his name, Celsus, or Tiberius Julius Celsus Polemaenus to be exact. As was often the case in those days it was actually paid for by Celsus himself who wanted to leave his mark and a legacy for all to see.
The library would have been around 2000 square feet in size and is known to have housed some 12000 scrolls. It would have had reading rooms and it was an important public space for the city. It was the third largest library in the Roman world, only those at Alexandria and Pergamum would have been bigger. Celsus is buried beneath the library in a marble sarcophagus. The library was destroyed by the Goths in 262 AD. The facade that you see today was reconstructed between 1970 and 1978 by German archaeologist Volker Michael Strocka.
The theatre at Ephesus is equally as impressive. With a seating capactiy of 25,000, it is one of, if not the largest, in the ancient world. There are two Agoras at Ephesus, an aqueduct that would have served the city with water, the ruins of which stretch for around 9 km but are not easy to reach by car and are not well advertised. There is an Odeon roofed theatre which would have been quite grand and evidence of many other structures yet to be reconstructed. There are also tombs and temples.
Whilst Ephesus is famous today for its size and scale, and is one of Turkey’s most popular tourist destinations, it would have been the nearby Temple of Artemis, one of the Seven Wonders of the Ancient World, that would have been more famous in ancient times. In 2015 the ruins became designated as a UNESCO World Heritage Site.
Ephesus and the Temple of Artemis, and the surrounding area around Selcuk, have seen settlements here dating back to the Bronze Age. The Hittites are reputed to have had their capital city here as part of the Arzawa Kingdom. Ephesus itself was built on the site of that city by Ionian Greeks. It was part of the Ionean League which came under the control of the Roman Empire in 129 BC.
Ephesus suffered the same fate as the Temple of Artemis in 650 BC when it was destroyed by the Cimmerians, an ancient tribe linked to the Celts and Thracians who are known to have lived around the Black Sea regions of Turkey and in Anatolia. After a period of prosperity, it was once again conquered, this time by the Lydian King Croesus who was later responsible for reconstructing the Temple of Artemis. It was the Ephesians who went on to rebuild the Temple of Artemis again in 356 BC when it was burned down by Herostratus.
Ephesus was under the Byzantine Roman influence between 395 and 1308 AD. It would grow to become the most influential city after Constantinople during the 5th and 6th centuries. The Basilica of St. John for example was constructed under the Emperor Justinian I in the 6th century. Gradually the status and importance of Ephesus would decline as the harbour became silted up by the Küçük Menderes river.
By the time the Seljuks arrived in 1090, Ephesus was little more than a village. It fell under the control of the Byzantines and became known as a town by the name of Hagios Theologos. During the 14th century, the town prospered again under its Selcuk rulers. The local Isa Bey Mosque was constructed and although the ruins of the Temple of Artemis and Ephesus were all but forgotten, life became more settled.
Ephesus fell under the control of the Ottoman Empire in 1390. For a brief period it would fall back in to the control of the Anatolian Beyliks but by 1425 it was part of the Ottoman Empire. By the 15th century Ephesus had been completely abandoned and the population had moved to nearby Ayasoluk ( Selcuk ).
The well preserved ruins that you see at Ephesus today are are result of the painstakingly detailed work of a team of dedicated archaeologists. One of the most important Greek cities, an influential trading post, the survivor of many attacks and constantly changing rulers and conquerors that leave us with what we see at Ephesus today.
A walk through this amazing historical site will conjur up images of how it might have looked in its heyday. It was a focus of Christian pilgrimage and a hotbed of unrest under the Crusaders. What remains is mostly buried under silt. We see a small part of what once would have been a great city. With its legends and myths, trying to piece together a detailed history of its occupants over the ages is no easy task.
Before you visit Ephesus please go to the Ephesus Museum. You will appreciate your visit much more after this. There is ample car parking at the site of Ephesus, but try to get there early as it can get very crowded during the summer with hoards of tour buses arriving throughout the day. There are plenty of souvenir shops and refreshments although a bottle of water will cost you 5 times the normal price if you buy it from one of the shops here. You can also buy some very genuine fake watches!
When you visit Ephesus you are near to the village of Sirince, The Temple of Artemis, The House of the Virgin Mary and the Selcuk Castle and Basilica of St John. There is also the Isa Bey Mosque and many other archaelogical places of interest in the town and surrounding countryside.
Bir zamanlar önemli, etkili ve stratejik bir Yunan liman kenti olan Efes, daha sonra büyük bir Roma kentine dönüşmüştür. Türkiye’nin İzmir ilindeki Selçuk yakınlarında yer alan bu antik kent, günümüzde popüler bir turistik destinasyondur. Amfitiyatro ve cepheler oldukça iyi korunmuş durumdadır ve restorasyon çalışmaları hâlâ devam etmektedir. Antik Dünyanın Yedi Harikası’ndan biri olan Artemis Tapınağı ile ünlü olan bu alan, Selçuk kasabasına sadece 3 km mesafededir ve Adnan Menderes Havalimanı’na da oldukça yakındır.
Efes, Akdeniz bölgesindeki en büyük Roma arkeolojik alanlarından biridir. Antik çağlarda bir limanı olduğu bilinmektedir, ancak bu liman zamanla alüvyonla dolmuş ve Efes günümüzde kıyıdan yaklaşık 5 km içeride kalmıştır. Artemis Tapınağı’nı bulması için İngiliz Müzesi tarafından görevlendirilen demiryolu mühendisi John Turtle Wood, 1863 yılında Efes’i ciddi anlamda keşfeden ilk kişidir. 1869’da tapınağın zemin döşemesini bulmuştur ve 1895 yılında Avusturyalı arkeolog Otto Benndorf kazılara devam etmiştir. Onun kurduğu Avusturya Arkeoloji Enstitüsü, günümüze kadar Efes kazılarında öncü bir rol oynamıştır.
Efes’te sıkça fotoğraflanan ve tanınan yapı, Celsus Kütüphanesi, orijinal malzemelerle yeniden inşa edilmiştir. Roma İmparatorluğu’nda görev yapmış bir antik Yunan valisinin anısına yapılmıştır. Kütüphane onun ismini taşır: Celsus, ya da tam adıyla Tiberius Julius Celsus Polemaeanus. O dönemde sıkça olduğu gibi, kütüphane Celsus’un kendi parasıyla inşa ettirilmiştir; böylece kendisini kalıcı bir mirasla ölümsüzleştirmeyi amaçlamıştır.
Yaklaşık 2000 metrekare büyüklüğündeki kütüphane, 12.000 kadar parşömen rulo barındırıyordu. Okuma odaları bulunuyordu ve şehrin önemli kamusal alanlarından biriydi. Roma dünyasının üçüncü en büyük kütüphanesiydi; yalnızca İskenderiye ve Bergama kütüphaneleri daha büyüktü. Celsus, kütüphanenin altındaki mermer lahitte gömülüdür. Kütüphane, 262 yılında Gotlar tarafından yıkılmıştır. Bugün gördüğünüz cephe, 1970–1978 yılları arasında Alman arkeolog Volker Michael Strocka tarafından yeniden inşa edilmiştir.
Efes’teki antik tiyatro da bir o kadar etkileyicidir. 25.000 kişilik oturma kapasitesiyle, antik dünyanın en büyük tiyatrolarından biridir – belki de en büyüğüdür. Efes’te iki Agora, yaklaşık 9 km boyunca uzanan ama arabayla ulaşımı zor ve pek tanıtılmamış bir su kemeri, üstü kapalı ihtişamlı bir Odeon tiyatrosu ve daha birçok henüz gün yüzüne çıkarılmamış yapının izleri vardır. Ayrıca mezarlar ve tapınaklar da mevcuttur.
Efes bugün büyüklüğü ve kapsamıyla ünlü olsa da, antik çağlarda asıl ünü Artemis Tapınağı sayesinde kazanmıştır. Bu tapınak, Antik Dünyanın Yedi Harikası’ndan biri olarak kabul edilmiştir. 2015 yılında Efes harabeleri, UNESCO Dünya Mirası listesine alınmıştır.
Efes ve Artemis Tapınağı’nın bulunduğu Selçuk çevresi, Tunç Çağı’na kadar uzanan yerleşim izleri taşır. Hititler’in, bu bölgede Arzava Krallığı’nın başkentini kurduğu düşünülür. Efes, bu kentin yerine İonlar tarafından inşa edilmiştir. İon Birliği’nin bir parçası olan kent, M.Ö. 129 yılında Roma İmparatorluğu’nun egemenliğine girmiştir.
M.Ö. 650 yılında, Artemis Tapınağı gibi Efes de Kimmerler tarafından yıkılmıştır. Bu eski kavim, Karadeniz çevresi ve Anadolu’da yaşamış Kelt ve Trak kökenli bir topluluk olarak bilinir. Daha sonra Lidya Kralı Kroisos tarafından ele geçirilmiş ve Artemis Tapınağı yeniden inşa ettirilmiştir. M.Ö. 356’da tapınak, Herostratus adlı biri tarafından yakıldığında, bu kez Efes halkı tapınağı yeniden inşa etmiştir.
Efes, M.S. 395–1308 yılları arasında Bizans Roma egemenliğinde kalmıştır. 5. ve 6. yüzyıllarda İstanbul’dan sonraki en etkili şehir haline gelmiştir. Örneğin Aziz Yuhanna Bazilikası, 6. yüzyılda İmparator Justinianus döneminde inşa edilmiştir. Ancak zamanla limanın Küçük Menderes Nehri tarafından alüvyonla dolmasıyla, şehrin önemi azalmaya başlamıştır.
1090 yılında Selçuklular bölgeye ulaştığında, Efes artık küçük bir köyden ibaretti. Daha sonra tekrar Bizans kontrolüne geçmiş ve Hagios Theologos adıyla anılmıştır. 14. yüzyılda Selçuklular yeniden bölgeye hâkim olmuş ve kent kısa süreliğine tekrar canlanmıştır. Bu dönemde İsa Bey Camii inşa edilmiştir. Tapınak ve Efes harabeleri büyük ölçüde unutulmuş olsa da, bölgede yaşam istikrarlı bir hâl almıştır.
Efes, 1390 yılında Osmanlı İmparatorluğu’nun kontrolüne geçmiştir. Kısa bir süre Anadolu Beylikleri’nin eline geçse de, 1425’te tamamen Osmanlı topraklarına katılmıştır. 15. yüzyılda ise tamamen terk edilmiştir ve halk, yakınlardaki Ayasuluk (günümüzdeki Selçuk) bölgesine taşınmıştır.
Bugün Efes’te gördüğünüz iyi korunmuş kalıntılar, fedakâr arkeologların yıllar süren detaylı çalışmalarının bir sonucudur. Zamanında önemli bir Yunan kenti, etkili bir ticaret noktası, sayısız saldırıdan ve yönetim değişikliğinden sağ çıkmayı başarmış bir şehir olan Efes, bugün bizlere geçmişin izlerini sunmaktadır.
Bu muazzam tarihî alanda yürüyüşe çıktığınızda, kentin ihtişamlı günlerini hayal etmek oldukça kolaydır. Efes, bir dönem Hristiyan hacıların uğrak noktası olmuş, Haçlı Seferleri döneminde ise karışıklıklarla dolu bir merkez haline gelmiştir. Kalıntıların büyük bölümü hâlâ toprağın altındadır; bugün gördüğümüz aslında bir zamanlar devasa olan bu kentin yalnızca küçük bir kısmıdır. Efsaneleri ve mitleriyle, yüzyıllar boyunca burada yaşamış toplulukların detaylı tarihini çözmek hiç de kolay değildir.
Efes’e gitmeden önce mutlaka Selçuk’taki Efes Müzesi’ni ziyaret edin. Bu sayede ziyaretiniz çok daha anlamlı hale gelecektir. Antik kentte geniş bir otopark bulunmaktadır, fakat özellikle yaz aylarında tur otobüsleriyle dolup taştığı için erken gitmenizi öneririz. Çevrede çok sayıda hediyelik eşya dükkânı ve yiyecek-içecek satıcısı vardır, ancak suyu buradan alırsanız normal fiyatının beş katını ödemeye hazırlıklı olun. Burada gerçekten sahte ama güzel saatler de satın alabilirsiniz!
Efes’i ziyaret ettiğinizde, Şirince Köyü, Artemis Tapınağı, Meryem Ana Evi, Selçuk Kalesi ve Aziz Yuhanna Bazilikası da çok yakındadır. Ayrıca İsa Bey Camii ve çevrede keşfedilmeyi bekleyen daha birçok arkeolojik alan mevcuttur.
Leave a Reply