The Dur Yolcu memorial on the banks of the Dardenelles, situated on the hillside near Kilitbahir, is there to remind us of the Gallipoli war. Translated the message says: Traveller Halt! The soil you tread, Once witnessed the end of an era. We were lucky enough to meet Mr Seyran Çebi, the man who created this monument, whilst we were visting a local cafe. This is what he had to say.
I am Seyran Çebi. In the year 1960, I studied for six months in Ankara at the school for reserve army officers. There were 1700 others at the school. I was in the 11th class where there were 150 of us. We drew straws and I ended up in Canakkale at Kilitbahir. I arrived by bus and slept the first night at the military camp. The next day I was sent to the military unit.
Almost as soon as I arrived the commanding officer said that the 4th command officer Semih Sancar, based at Gallipoli would be paying us an inspection visit. Sehmi Sancar, who would later become Chief of General Staff was personally in charge of the inspection. The officer requested I go with him to meet him. Of course I will come I replied. I still had my travel bag with me.
When we arrived there was a group of soldiers already there. There was only one officer with the soldiers. There were four reserve officers with them too. This was a military training base. There were seargents coming to train for three months before returning to their units. The commander ordered the squad of soldiers to sit down. He then directed one of the soldiers to stand up and keep a look out for the military jeep which will come from Camburnu.
I was sent to stand by the harbour. Commander Sehmi Sancar asked if I was able to draw and create paintings. I was very good at drawing and painting while I was in High School. After that I entered the selection exam for art school in Istanbul. Unfortunately I was not successful enough to be accepted to the art college. If I had passed the exam I would never have created this monument here in Canakkale.
I do understand painting and drawing. There was some writing on the cliff face. It said Traveller Halt! The commander Sehmi Sancar ordered a soldier to bring a packet of cigarettes. On the cigarette packet there was a picture of a soldier. I was asked if I could draw that picture of the soldier next to the existing words. If I am honest I would say that I couldn’t do it. However, I was not that honest and very excited, I said yes I can do it.
I was then ordered to carry out the exercise. Sehmi Sancer completed his inspection and left. I was really anxious because I could draw this on paper but how was I going to make this on the mountain? I started drawing the soldier figure from the cigarette packet on a piece of paper. I kept trying but I was not able to achieve it. Then the penny dropped. I remembered something my art teacher said – If you want to make a picture bigger then make it in squares and draw it piece by piece.
I drew 16 squares on the large piece of paper and then I drew the soldier across all the squares to make the huge picture. Once the exact picture of the soldier was created we went up the hill and the completed soldier drawing was 55 metres in height. We placed the squares in order using strings. We then looked at my template. The soldiers used stakes in the ground to secure the strings. I checked the picture and started to draw from the soldier’s foot.
The four soldiers and I carried the stones and I placed them in the right location. When the soldier’s figure was completed it was perfect. We did not need to do any corrections. The commander provided a photo of a torch from a newspaper cutting. He asked me if I can do the torch as well. I said that I could.
We did the torch in the same method as before with the squares of paper. The existing words did not look right. We are asked to erase the existing words and do them again. We completed it with the words Dur Yolcu – Halt Traveller in English. This task from start to finish took one year to complete.
I am originally from Trabzon and because of that soldier on the cliff face I couldn’t leave Canakkale and I have been here 60 years. I am very happy every time I see it. Someone once said to me that they took the picture of this work from space. I do not know where he got that information.
Çanakkale’nin Kilitbahir yakınlarındaki yamaçta, Çanakkale Boğazı kıyısında bulunan Dur Yolcu anıtı, bizi Gelibolu Savaşı’nı hatırlatmak için yapılmıştır. Yazının çevirisi şöyledir: Yolcu Dur! Bastığın toprak, Bir dönemin sonuna tanıklık etti. Yerel bir kafede ziyaret ettiğimiz sırada, bu anıtı yapan Seyran Çebi ile tanışma şansımız oldu. Söyledikleri ise şöyleydi:
Ben Seyran Çebi’yim. 1960 yılında, Ankara’da yedek subay okulunda altı ay eğitim gördüm. Okulda toplam 1700 kişi vardı. Ben 11. sınıftaydım, orada 150 kişi bulunuyordu. Kur’a çekildik ve ben Kilitbahir, Çanakkale’ye çıktım. Otobüsle gelmiştim ve ilk geceyi askeriyede geçirdim. Ertesi gün askeri birliğe gönderildim.
Neredeyse geldiğim gibi, komutan 4. Komutan Semih Sancar’ın Gelibolu’dan denetim için geleceğini söyledi. Daha sonra Genelkurmay Başkanı olacak Semih Sancar bizzat denetimi yapacaktı. Komutan, benim onunla gitmemi istedi. Tabii ki gelirim dedim. Yanımda hala seyahat çantam vardı.
Oraya vardığımızda bir grup asker zaten oradaydı. Yanlarında sadece bir subay vardı. Ayrıca dört yedek subay da vardı. Burası bir askeri eğitim üssüydü. Çavuşlar üç ay eğitim almak için geliyordu, ardından kendi birliklerine dönüyordu. Komutan, askerleri oturmaya çağırdı ve bir askeri Camburnu’dan gelecek askeri jipi gözetlemesi için ayağa kaldırdı.
Beni limanın yanına gönderdi. Komutan Semih Sancar bana resim yapıp yapamadığımı sordu. Lise yıllarımda çizim ve resim konusunda iyiydim. Sonra İstanbul’daki güzel sanatlar okulunun seçme sınavına girdim ama kabul edilmedim. O sınavı geçseydim, burada Çanakkale’de bu anıtı hiç yapmazdım.
Resim ve çizimi anlıyorum. Kayalık yüzeyde bir yazı vardı: Yolcu Dur! Komutan Semih Sancar bir askere sigara paketi getirmesini söyledi. Sigara paketinde bir asker resmi vardı. Benden bu askeri, mevcut yazının yanına çizebilir miyim diye sordular. Dürüst olursam yapamam derdim. Ama o kadar dürüst değildim ve çok heyecanlıydım, evet yapabilirim dedim.
Daha sonra bu görevi yapmam istendi. Semih Sancar denetimini tamamladı ve ayrıldı. Çok endişeliydim çünkü bunu kağıt üzerinde çizebilirdim ama dağa nasıl çizecektim? Sigara paketindeki asker figürünü bir kağıda çizmeye başladım. Denemeye devam ettim ama başaramıyordum. Sonra aklıma öğretmenimin dediği bir şey geldi — resmi büyütmek istiyorsan, karelere böl ve parça parça çiz.
Büyük kağıda 16 kare çizdim ve askeri bu karelere yayarak büyük resmi oluşturdum. Askerin tam resmi çizildikten sonra tepeye çıktık ve tamamlanan asker figürü 55 metre yüksekliğindeydi. Kareleri iplerle sırayla yerleştirdik. Şablonuma baktık. Askerler, ipleri yere çakılan kazıklarla sabitledi. Resmi kontrol ettim ve asker figürünün ayağından çizime başladım.
Dört askerle birlikte taşları taşıdık ve taşları doğru yerlere koydum. Asker figürü tamamlandığında mükemmeldi. Düzeltme yapmamıza gerek kalmadı. Komutan gazeteden bir meşale fotoğrafı getirdi. Onu da yapabilir misin diye sordu. Yapabilirim dedim.
Meşaleyi aynı yöntemle, kağıt kareleriyle yaptık. Mevcut yazılar uygun görünmüyordu. Yazıları silmemiz ve yeniden yapmamız istendi. Yazıyı “Dur Yolcu” olarak tamamladık. Bu iş baştan sona bir yıl sürdü.
Aslen Trabzonluyum ve kayalıktaki o asker figürü yüzünden Çanakkale’den ayrılamadım, 60 yıldır buradayım. Her gördüğümde çok mutlu oluyorum. Birisi bana bu çalışmanın fotoğrafını uzaydan çekmişler dedi. Nereden öğrendiğini bilmiyorum.
Leave a Reply